Wataha – Nie dorżniecie nas!

Informacje, wiadomości i fakty.

Bohater polskiego wywiadu w II wojnie światowej. Ppłk dypl. Jan Kowalewski (1892–1965)
WatNDN

Bohater polskiego wywiadu w II wojnie światowej. Ppłk dypl. Jan Kowalewski (1892–1965)

Płk dypl. Jan Kowalewski, jeden z najwybitniejszych polskich wywiadowców II wojny światowej, urodził się w roku 1892 w Łodzi. W latach 1909–1913 studiował na wydziale chemicznym uniwersytetu w belgijskim Liège. Zmobilizowany w czasie I wojny światowej, ukończył z wyróżnieniem szkołę oficerską w Kijowie, następnie zaś walczył przeciw wojskom państw centralnych na froncie białoruskim i rumuńskim. Po bolszewickim zamachu stanu wziął udział w akcji tworzenia oddziałów polskich; mianowano go wiceprzewodniczącym polskiego komitetu wojskowego na froncie rumuńskim.

W grudniu 1918 r. dołączył do 4. Dywizji Strzelców gen. Lucjana Żeligowskiego, z którą w maju 1919 r. przedostał się do Polski w charakterze szefa komórki wywiadowczej jej sztabu. Został kierownikiem służby radiowywiadowczej w Naczelnym Dowództwie, oddając na tym polu w czasie wojny polsko-bolszewickiej wielkie zasługi, za co otrzymał Krzyż Virtuti Militari. Wielki wkład Kowalewskiego w zbudowanie struktur polskiego radiowywiadu oraz w zwycięstwo w wojnie z bolszewikami poprzez łamanie szyfrów sowieckich opisał w wydanej ostatnio książce pt. Zanim złamano „Enigmę”. Polski radiowywiad podczas wojny z bolszewicką Rosją 1918–1920 dr Grzegorz Nowik z Wojskowego Biura Badań Historycznych.

Jako szef „dwójki” w sztabie komendy powstańczej Kowalewski brał udział w III powstaniu śląskim. W 1923 r. w Akademii Wojskowej w Tokio prowadził kurs radiowywiadowczy. W roku 1928 ukończył paryską École Supérieure de Guerre. W latach 1929–1933 pełnił funkcję attaché wojskowego RP w Moskwie. Po uznaniu go w ZSRR za persona non grata, objął attachat w Bukareszcie, gdzie przebywał do roku 1937. Na obu placówkach wypełniał misje specjalne, zlecane mu przez darzącego go zaufaniem Marszałka Piłsudskiego. Po powrocie do Polski został szefem sztabu Obozu Zjednoczenia Narodowego, gdzie nie zagrzał długo miejsca, jako zwolennik współpracy z częścią opozycji. W tymże samym roku 1937 mianowano go dyrektorem powiązanego z Oddziałem II SG państwowego przedsiębiorstwa TISSA (Towarzystwo Importu Surowców), nabywającego na potrzeby polskiego przemysłu wojennego surowce strategiczne.

We wrześniu 1939 r., po ewakuacji do Rumunii, ppłk Kowalewski działał w bukareszteńskim komitecie ds. pomocy polskim uchodźcom, którym także kierował. W styczniu roku następnego udał się do Francji. W Paryżu, na zlecenie generała Sikorskiego, współtworzył plan skierowanej przeciw Niemcom alianckiej ofensywy na Bałkanach. Przed upadkiem Francji ewakuował się z Paryża i przez Hiszpanię dotarł do Portugalii, gdzie został członkiem komitetu ds. uchodźców, najpierw w Figueira da Foz, a następnie w Lizbonie. Działał tam także w założonym z jego inicjatywy w listopadzie 1940 r. międzysojuszniczym komitecie tego typu.

dr Jan Stanisław Ciechanowski

 

Pełen artykuł można przeczytać pod adresem: Bohaterowie polskiego wywiadu w II wojnie światowej. Ppłk dypl. Jan Kowalewski (1892–1965) – Referaty – Klub Historyczny im. gen. Stefana Roweckiego „GROTA”

Dodaj komentarz

Jestem administratorem strony watahandn.pl i twórcą społeczności Wataha - Nie Dorżniecie Nas. Konserwatysta, uwielbiam gry komputerowe i psucie szyków lewactwu.